Lodewijk Napoleon

Lodewijk Napoleon,
de eerste Koning van Holland

Door zijn broer Napoleon de Bonaparte werd Lodewijk Napoleon naar de Lage Landen gestuurd. Als koning moest hij heersen over Holland en dat Napoleons ideeën in Holland werden nageleefd. De komst van Lodewijk maakte een einde aan de plunderingen van de Franse soldaten in 1795 in Holland waren gekomen.

Lodewijk Napoleon reisde zoveel mogelijk door zijn koninkrijk en zocht daarbij contact met zoveel mogelijk mensen. Tijdens een bezoek aan Haarlem viel hij voor de charmes van Welgelegen. Toen hij in 1808 de mogelijkheid kreeg om het pand te kopen, greep hij zijn kans.

Lodewijk II, koning voor een week

De relatie tussen Lodewijk en zijn broer Napoleon verslechterde steeds meer en de Franse keizer zette zijn broer onder druk om af te treden. Franse troepen bezetten enkele steden van het land om Lodewijk daartoe te dwingen. Dat gebeurde op 1 juli 1810. Zijn vrouw Hortense bevond zich op dat moment in Frankrijk, terwijl hun zoon Lodewijk II door de gangen van Paviljoen Welgelegen huppelde. Hij was pas zes jaar toen hij tot koning werd gekroond. Hij heeft niet lang van zijn koningschap kunnen genieten; het duurde slechts een week.

Het verhaal van de zesjarige Koning Lodewijk II is te beleven met de game ‘De nieuwe koning’. Deze app is speciaal bedoeld voor kinderen in het basisonderwijs.

Waarom heet het buitenverblijf nu Paviljoen Welgelegen?

Nadat Henry Hope in 1794 naar Engeland uitweek, op de vlucht voor de Franse revolutie, was het gebouw tot 1808 onbewoond. In dat jaar kocht de Koning van Holland, Lodewijk Napoleon, het gebouw, dat hij liefkozend ‘mon pavillion’ noemde. Vanaf dat moment spreekt men over Paviljoen Welgelegen. Officieel was Lodewijk Napoleon bewoner van Paviljoen Welgelegen. In de praktijk werd het paleis slechts incidenteel door hem gebruikt.

 

Lodewijk de Goede

Lodewijk Napoleon bleek meer hart te hebben voor zijn nieuwe vaderland dan voor Frankrijk. Dat leverde zijn bijnaam Lodewijk de Goede op. Omdat hij moeilijk liep werd hij door een enkeling ook wel Lodewijk de Lamme genoemd.

De kruitramp in Leiden

Lodewijk Napoleon nam zijn taak als koning serieus en probeerde sympathie van het volk te winnen en zijn gezag te rechtvaardigen. Om een echte koning van Holland te kunnen zijn, nam hij taallessen bij hoogleraar David Jacob van Lennep en bij hofdichter Willem Bilderdijk. Dat was zeer bijzonder, want aan het hof en in adellijke kringen werd Frans gesproken.

Daaruit blijkt wel hoe betrokken hij was bij zijn onderdanen. Hij ontpopte zich daardoor als een vorst die dicht bij zijn volk stond.

Een bekend voorbeeld is zijn optreden na de kruitramp op 12 januari 1807 in Leiden. Nadat in die stad een kruitschip was ontploft, spoedde de koning zich naar de rampplek. Hij troostte zijn onderdanen, coördineerde de reddingswerkzaamheden en liet paleis Huis ten Bosch als hospitaal voor de gewonden inrichten.

Vanaf dat moment sloot het volk hem in de armen.

De ongelukkige vlucht van Lodewijk Napoleon

Op 1 juli 1810 deed Lodewijk Napoleon, onder grote druk van zijn broer Napoleon de Bonaparte, afstand van de troon (abdicatie). Hij tekende de abdicatie op Paviljoen Welgelegen. Naar eigen zeggen om plaats te maken voor zijn zoon Napoleon Lodewijk, op dat moment zes jaar. In werkelijkheid vluchtte Lodewijk Napoleon in het donker het land uit naar Bohemen. Zijn vertrek ging niet zonder slag of stoot. Hij viel eerst in een sloot, omdat hij niet goed ter been was, vervolgens werd zijn hond Thiel overreden, toen deze uit de koets sprong.

Ter nagedachtenis aan de abdicatie is er een plaquette met inscriptie geplaatst in gevel van het Paviljoen.

De slaapkamer van Lodewijk Napoleon

In een van de kamers van het museumpaviljoen is een historisch vertrek ingericht ter nagedachtenis aan Lodewijk Napoleon. De kamer heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad. Oorspronkelijk was het de bibliotheek van Hope en later de ontvangstruimte van Lodewijk Napoleon en Wilhelmina van Pruisen.

De bedden

Waarom zijn die bedden zo klein? Dat is een vraag die veel bezoekers stellen. Vroeger durfden de mensen niet liggend te slapen. Ze waren bang dat het bloed naar hun hoofd zou stromen en dat ze dan dood zouden gaan. Vandaar dat zij zittend sliepen.

De inrichting is voor een belangrijk deel een kopie van een eerdere opstelling. Het bed is het oorspronkelijke bed van Lodewijk Napoleon. Het heeft jarenlang in het Rijksmuseum gestaan en is nu weer terug. De echte slaapkamer lag aan de kant van de Dreef, tegenwoordig kantoor van een gedeputeerde. De stoelen zijn afkomstig uit de zitkamer van Lodewijk Napoleon.

De wanden zijn bespannen met zijde die speciaal voor deze kamer is geweven. Aan de muur prijkt een gravure die verwijst naar de kruitramp in Leiden in 1807. De klok en kandelaars zijn heel bijzonder, want ze zijn vuurverguld. Dit is een oude techniek van het opbrengen van goud op een metalen ondergrond. De kroonluchter heeft gehangen op buitenplaats Beeckestijn in Velsen-Zuid.

De parketvloer dateert uit 1996 en is een getrouwe kopie van de oorspronkelijke vloer.